Tam 2 bin 200 yıllık sır: Kırıkkale’nin altından çıkan kelt savaşçıları şoke etti

İSMİN ARKASINDAKİ DİLBİLİMSEL KANIT: “BRİGA” NE DEMEK?

Tarih sayfalarında Eccopriga veya Ecobrogis isimleriyle de anılan yerleşimin kimliği, dilbilimciler tarafından çözüldü. Antik Kelt dilinde (Gaulish) bir ek olan “Briga” kelimesi; “kale, yüksek tepelik veya savunması kolay korunaklı yerleşim” anlamını taşıyor. Bugün Portekiz ve İspanya’daki birçok Kelt kökenli antik şehirde (Segobriga, Conimbriga) görülen bu isimlendirme, Kırıkkale coğrafyasıyla birebir örtüşüyor. Balışeyh-Bıyıkaydın bölgesinin etrafı gözetlemeye müsait stratejik tepeleri, Kelt savaşçılarının burayı tıpkı Avrupa’daki yurtlarında olduğu gibi birer “tepe kalesi” (Hillfort) olarak inşa ettiklerini gösteriyor.

ROMA BELGELERİNDEKİ SAVAŞÇI KAVİM: TROKMİ GALATLARI

M.Ö. 278 yılında Avrupa’dan gelerek Kızılırmak’ın (antik adıyla Halys) doğusuna yerleşen Keltler, Anadolu’da Galatlar olarak biliniyordu. Üç büyük kabileye ayrılan bu topluluğun Kırıkkale çevresindeki kolu olan Trokmi kabilesi, ecobriga antik kasabası alanını batı sınırlarını koruyan bir askeri, ticari gümrük ve istihbarat noktası olarak kullandı.

Ünlü Roma tarihçisi Livy’nin kayıtlarına göre, Roma Konsülü Gnaeus Manlius Vulso M.Ö. 189 yılında Galatya seferi düzenleyerek bu aşılmaz gözüyle bakılan kaleyi kuşattı. Mancınık ve okçuların saldırısıyla kent Roma kontrolüne geçip Bergama Krallığı’na bağlansa da, Kelt ruhu sönmedi; M.Ö. 168 yılında kanlı bir isyanla kasaba Romalılardan geri alındı.

Tarih / Dönem	Olay	Yaşanan Gelişme
M.Ö. 189	Roma İşgali ve İlk Kırılma	Manlius Vulso Galatları mağlup ederek kenti Bergama’ya bağladı.
M.Ö. 168	Keltlerin Büyük İntikamı	Galatlar büyük bir isyanla Ecobriga’yı geri almayı başardı.
7. Yüzyıl Başı	Doğu’dan Gelen Yıkım	Sasani (Pers) orduları kenti acımasızca yağmaladı ve yaktı.
9. Yüzyıl Başı	Güneyden Gelen Kuşatma	Kasaba, İslam fetihleri döneminde Arap akınlarının hedefi oldu.

BİZANS ORDULARININ GİZLİ LOJİSTİK VE İKMAL ÜSSÜ

Roma İmparatorluğu’nun bölünmesinin ardından kent, Bizans İmparatorluğu için hayati bir askeri üsse dönüştü. Ankara’dan doğu ve güney sınırlarına sefere çıkan Bizans orduları için bu kasaba korunaklı bir konaklama noktası ve devasa bir askeri ikmal merkezi (Aplekton) görevi üstlendi.

Tam da bu lojistik önemi nedeniyle, M.S. 620’lerde Sasani Kralı II. Hüsrev’in orduları tarafından yakılan kent, 9. yüzyıldaki Abbasi akınlarında da bir tampon bölge kalesi olarak işlev gördü. Günümüzde Bıyıkaydın köyü topraklarında yüzeydeki seramik kırıkları ve bozkır bitki örtüsüyle sessizliğini koruyan bu Kelt karargahı, yer altından çıkarılacağı günü bekliyor.