Kırıkkale’nin Balışeyh ilçesine bağlı Beyobası köyü yakınlarında bulunan Dinek Dağı, yalnızca doğal yapısıyla değil, yüzyıllardır dilden dile aktarılan bozlaklarıyla da Orta Anadolu’nun kültürel hafızasında önemli bir yere sahip olmayı sürdürüyor. Türkmen obalarının yoğun olarak yaşadığı bölgede yaşanan acılar, sevdalar, yiğitlik hikâyeleri ve mücadeleler; ağıt, türkü ve bozlaklarla günümüze kadar taşındı.
Araştırmalara göre Dinek Dağı çevresinde geçmişte çok sayıda Türkmen yerleşimi bulunuyordu. Cerit Türkmenlerinin Rakka sürgününden Anadolu’ya dönüş sürecinde yaşanan yerleşim mücadeleleri, Çapanoğulları ile yapılan çatışmalar ve köyler arasında yaşanan arazi anlaşmazlıkları, bölge halkının hafızasında derin izler bıraktı.
ÇAĞLAK YAYLASI KAVGASI BOZLAKLARA KONU OLDU
Keskin’e bağlı Eroğlu ve Olunlu köyleri arasında Dinek Dağı eteğinde bulunan Çağlak Yaylası’nın paylaşımı nedeniyle yaşanan kavga, yörede en çok anlatılan olaylardan biri olarak hafızalarda yer etti. Olay sırasında ağır yaralanan Dursun için yakılan ağıtlar, zaman içerisinde bozlak formuna dönüşerek halk arasında söylenmeye devam etti.
O dönemde söylenen ağıt dizeleri şu şekilde hafızalara kazındı:
Bağına girdim de düşmüş alaca
Gedikten aşıyor kanlı salaca
Üç kuruşum yok ki salam ilaca
Uyan hey derdine yandığım uyan
Anadan yetim de babadan öksüz
Alın yazım kara mıydı kadersiz
Bu nasıl ecelmiş böyle zamansız
Uyan hey derdine yandığım uyan
Keskin’de de acı haber duyulur
Çifte bacıların yola koyulur
Taze gelin de acılara boğulur
Uyan hey derdine yandığın uyan
SEVDA TÜRKÜLERİ DE DİLDEN DİLE AKTARILDI
Dinek Dağı üzerine söylenen bozlaklarda yalnızca kavgalar ve acılar değil, karşılıksız aşklar ve sevdalar da yer aldı. Olunlu köyünden Ferhat’ın sevdiği Zeynep için söylediği dizeler yıllarca bölgede dillendirildi:
Zeynep bu güzellik var mı soyunda
Kokar güller elvan elvan koynunda
Ramazan ayında bayram gününde
Zeynep’im Zeynep’im allı Zeynep’im
Yedi köy içinde şanlı Zeynep’im
Karşılıksız aşk yaşayan Dursun’un söylediği bozlak dizeleri ise bölgenin en hüzünlü eserleri arasında gösterildi:
Evlerinin önü yeşil bıtırak
Gel hele güzel de biraz oturak
Zalim baban seni bana vermezse
Gidip vilayetten emir getirek
Evvel geldin eda ile naz ile
Sonra yaktın ateş ile köz ile
Yaramı sararlar ballı tuz ile
Üstüne de biber ektin yar diye
Kırmızı gülleri ektim bitirdim
Seher vakti ben yarimi yitirdim
Eller sevdiğini almış yatarken
Elimi koynuma soktum oturdum
YİĞİTLİK VE MÜCADELENİN SESİ OLDU
Dinek Dağı bozlakları zamanla yiğitlik, gurbet ve mücadele türkülerine dönüşerek Orta Anadolu’nun en önemli sözlü kültür eserleri arasında yer aldı. Bölge halkının hafızasında yer eden dizelerden bazıları ise şöyle:
Çıkaydım da Dinek Dağı salına
At kataydım mal yemezin malına
Sıtkı bütün arkadaşın yoluna
Evvela kelleyi verenlerdeniz
Köylüyünen bozuk gitti aramız
Yeke yek düşmana varmak sıramız
Muhanete sardırmayız yaramız
Kendi yaramızı saranlardanız
Çıktım yükseğine sılam görünür
Kıratın göbeği yerde sürünür
Çeksem boz kargıyı düşman bölünür
Düşmandan hayfimiz alanlardanız
Bineydim de kıratımın üstüne
Alaydım da martinimi destime
Gafil varmak biz düşmanın üstüne
Hazır ol bahtına diyenlerdeniz
Kıratın üstünde kınalı parmak
Aman ne zorumuş yarden ayrılmak
Biz düşmana yaramızı sardırmak
Kendi yaramızı saranlardanız
Dinek senden gece kalkar yürürüm
Işıyınca elbet bir köy bulurum
Vadem yetmeyince can mı veririm
Bir can için mihnet eden değilim
Dinek Dağına çıktım da yayla zamanı
Zalım düşman hiç vermedi amanı
Nice yiğitleri saklar ormanı
Her kıyını süslemişler obalar
USTA SANATÇILAR SESLENDİRDİ
Dinek Dağı bozlağı, yıllar içerisinde Türk halk müziğinin önemli ustaları tarafından da seslendirilerek geniş kitlelere ulaştırıldı. Özellikle Hacı Taşan, Neşet Ertaş, Çekiç Ali ve Ekrem Çelebi tarafından yorumlanan eserler, Keskin ve çevresinin kültürel kimliğinin önemli parçaları arasında gösteriliyor.
Bugün de Dinek Dağı bozlakları; yiğitliği, gurbeti, sevgiyi, mücadeleyi ve Anadolu insanının yaşanmışlıklarını anlatan en güçlü halk müziği eserleri arasında yaşamaya devam ediyor.
, www.kalehaber.net, https://www.kalehaber.net/dinek-dagi-bozlaklari-orta-anadolunun-hafizasini-yasatiyor,
