Zeynep KORKMAZ! (Akademisyen – Türkolog)

Akademisyen ve Türkolog Zeynep Korkmaz, 1921 yılında Nevşehir’de doğdu.

Babası, Nevşehir’in Uçhisar ilçesinde yerleşik kervan tüccarı Hacı Osman Ağa’nın torunlarından Yusuf Hüsnü Bey (Dengi), annesi Hacı Osman Ağa’nın torunlarından Şefika Hanım’dır. Yusuf Hüsnü Bey, Konya ve İstanbul’da medrese tahsili görmüştü; İzmir, Karaburun ve Turgutlu bölgelerinde üzüm ve incir ticareti yapardı. Aile, İstiklal Savaşı döneminde Nevşehir’e döndü; üçüncü çocuğu olan Zeynep Korkmaz, ailesinin Nevşehir’de olduğu dönemde doğdu ve okul öncesi dönemi Nevşehir’de geçti. Ailesi, o altı yaşındayken babasının işleri nedeniyle İzmir’e taşındı. Urla Birinci İlkokulu’nda ve İzmir Kız Lisesi’nde öğrenim gördü.

      Yükseköğrenimine DTCF’nin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde devam etti. Öğrencilik yıllarında Yücel ve Ülkü dergilerinde bazı yazıları yayımlandı. Fakülteden mezun olduktan sonra  aynı kurumda Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde “ilmî yardımcılık” görevi ile çalışmaya başladı (1945). 1948 yılında Türk Dili bölümüne asistan olarak atandı; Saadet İshaki Çağatay’ın asistanı oldu. 1949 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı’nda tarih öğretmeni ve idareci olan Mehmet Korkmaz’la evlendi; bu evlilikten iki oğlu dünyaya geldi.

      1948’de DTCF Olayları’nda devlet yanlısı tutum edindi ve bilim insanlarının tasfiye edilmesine tanık oldu. 1950 yılında “Güney-Batı Anadolu Ağızları: Ses Bilgisi (Phonetique)” adlı doktora tezini tamamlayarak doktor oldu. 1954 yılında Almanya’ya gönderildi; Hamburg Üniversitesi’ne bağlı Institut für Kultur und Sprache der Vorderen-Orients’te misafir asistan olarak Türkolog Annemarie von Gabain ile Omelijan Pritsak’ın yanında çalıştıktan sonra 1955 yılında yurda döndü.

      Fakülte öğretim üyeliği sırasında çeşitli tarihlerde DTCF’de yönetim kurulu üyeliği ve Ankara Üniversitesi senato üyeliği görevlerini üstlendi. 1981-1983 yılları arasında Ankara Üniversitesi Türk Dili Bölümü Başkanlığı ve Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı Başkanlığını yürüttü.

Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsünde ve Türk Dil Kurumunda çalışmalar yaptı. 1941-1980, 1983-2002 yılları arasında Türk Dil Kurumu asli üyesi idi.

      1983 ve 1987’de üniversiteler arası kurul kontenjanından Yükseköğretim Kurulu üyesi olarak seçildi; 1 Ekim 1983-15 Mayıs 1990 ve 5 Ocak 1989 – 19 Mayıs 1990 tarihleri arasında kurul üyesi olarak görev yaptı. 5 Ocak 1989–19 Mayıs 1990 tarihleri arasında Yükseköğretim Kurulu Başkan Vekili görevini üstlendi ve bu görevde iken yaş sınırından emekli oldu.

       Emekli olduktan sonra 15 Mayıs 1992’de YÖK’te Başkan Danışmanı olarak görevlendirildi. 1996 yılında Türk Kültürü Araştırmaları dergisinin 32. II cildi Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü tarafından “Prof. Dr. Zeynep Korkmaz’a Armağan cildi” olarak yayınlanmıştır.

      Kendi bilim alanında 14 kitabı ve 250 civarında araştırma yazısı vardır. Ayrıca, Atatürk’ün Doğumunun 100. Yılını Kutlama Koordinasyon Kurulunun görevlendirmesi ile Nutuk’u günümüz Türkçesine aktarmış ve eser AKDTYK Atatürk Araştırma Merkezince son baskısı 2000 yılında olmak üzere altı kez bastırılmıştır. Ayrıca, CD’ye alınmıştır.

      Güney – Batı Anadolu Ağızları adlı kitabı 1955 yılında Türk Dili Kurumu’ndan teşvik ödülü almıştır.

      Türk Dilinin Tarihi Akışı İçinde Atatürk ve Türk Dili adlı kitabı da bilimsel yayınlar arasındaki bir yarışmada 1967 yılı “Yunus Nadi Armağan” birinciliğini kazanmıştır.

      Türk Kültürü Araştırma Enstitüsünce de Türk Kültürü Araştırmalarının XXXII cildi “Prof. Dr. Zeynep Korkmaz’a Armağan cildi” olarak yayınlanmıştır.

Kitap halindeki yayınları:

• Güney – Batı Anadolu Ağızları Ses Bilgisi.
• Fuzulî’nin Dili Hakkında Notlar (S. Olcay’la birlikte)
• Türk Dilinin Tarihi Akışı İçinde Atatürk ve Dil Devrimi
• Nevşehir ve Yöresi Ağızları
• Sadrü’d-din Şeyhoğlu, Marzubânnâme Tercümesi
• Cumhuriyet Döneminde Türk Dili
• M. Kemal Atatürk, Nutuk
• Gramer Terimleri Sözlüğü
• Atatürk ve Türk Dili 1
• Atatürk ve Türk Dili 2
• Bartın ve Yöresel Ağızları.
• Türk Dili Üzerine Araştırmalar
• Türkiye Türkçesi Gramer (Şekil Bilgisi).
• Türk Dili Üzerine Araştırmalar.

      6 Şubat 2025 Tarihine 104 yaşında aramızdan ayrıldı.

      Ailesinin ve sevenlerinin başı sağ olsun!

, www.ilgazetesi.com.tr, https://www.ilgazetesi.com.tr/2025-yilinda-kaybettiklerimiz-16-330486h.htm,