Sevim BELLİ! (Yazar –Çevirmen –Doktor – Aktivist)
Sosyalist yazar, çevirmen, doktor ve aktivist Sevim Belli 1925 yılında İstanbul’da doğdu. İstanbul’un köklü ailelerinden birine mensup olup 1924-1947 arası başkomiserlik ve emniyet müdürlüğü yapmış olan (serkomiser) İsmail Hakkı Bey ve Ayşe Kalkavan’ın kızı, Rizeli armatör Rıza Kalkavan’ın torunudur. Beylerbeyi semtindeki Nazım Kalkavan Yalısında büyümüştür.
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesini bitirdikten sonra ABD’ye gidip ardından Paris’te uzmanlık eğitimine başladı. Buradan katıldığı 3. Dünya Gençlik ve Öğrenci Festivali sırasında, Ağustos 1951’de Berlin’de Nâzım Hikmet ile tanıştı ve TKP’nin yurt dışı ve yurt içi yöneticileri arasında kuryelik görevi üstlendi. Bu şekilde Türkiye’ye gittikten sonra, İstanbul’dan Paris’e dönerken üzerinde 36 sayfalık bir raporla yakalandı. Bu rapor TKP liderlerinden Şefik Hüsnü Deymer ve Reşat Fuat Baraner’in Sevim Tarı’dan istedikleri yazılı faaliyet raporu idi. Böylece TKP’ye yönelik geniş çaplı “1951 Tevkifatı” başladı.
16 Ağustos 2011 tarihinde aramızdan ayrılan, 1957’de cezaevinde TKP yöneticilerinden Mihri Belli ile evlendi.
Komünistlikten hükümlü hekimlerin tababet etme hakkı alındığı için, 1960’lı yıllarda yeni devrim yapmış Cezayir’de doktorluk yapmak üzere 1964’te çocuklarını da alıp yurt dışına çıktı.
1966’da Türkiye’ye geri döndü. TİP yönetiminin Sosyalist Devrim (SD) tezine karşı Milli Demokratik Devrim (MDD) tezini savunan muhalefet hareketi içinde yer aldı ve bu dönemde Marksist klasiklerin birçoğunun Türkçe çevirisini yaptı.
12 Mart döneminde tekrar tutuklandı ve 3 yıl cezaevinde kaldı.
14 Ekim 1979’daki senato seçimlerinde Tokat bağımsız senatör adayı oldu. 12 Eylül darbesinden sonra tekrar yurt dışına çıktı.
Anılarını “Boşuna Mı Çiğnedik” adında bir kitapta yazdı.
Türkçeye çevirdiği bazı kitaplar:
- Karl Marx, Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı.
- Charles Darwin, Türlerin Kökeni.
- Charles Darwin, İnsanın Türeyişi.
- İbn-i Haldun, Mukaddime (3 cilt).
- Karl Marx, Louis Bonaparte’ın 18 Brumaire’i.
- Karl Marx, F. Engels, Anarşizm Üzerine.
- Karl Marx, F. Engels, Alman İdeolojisi [Feuerbach].
- Karl Marx, F. Engels, Fransa’da Sınıf Savaşımları 1848 – 1850.
- Karl Marx, Louis Bonaparte’ın 18 Brumaire’i.
- Karl Marx, Ücretli Emek ve Sermaye.
- F. Engels, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu.
- Vladimir İlyiç Lenin, Materyalizm ve Ampiryokritisizm.
- Georges Politzer, Felsefenin Başlangıç İlkeleri.
- Zubritski Mitropolski, İlkel, Köleci ve Feodal Toplum Kapitalist Öncesi Biçimler.
- Zubritski Mitropolski, Kapitalist Toplum.
1957’de cezaevinde TKP yöneticilerinden Mihri Belli ile evlendi. 16 Ağustos 2011 tarihinde eşi Mihri Belli öldü.
Sevim Belli 24 Şubat 2025 tarihinde İstanbul’da 100 yaşında aramızdan ayrıldı.
Ailesinin ve sevenlerinin başı sağ olsun!
, www.ilgazetesi.com.tr, https://www.ilgazetesi.com.tr/2025-yilinda-kaybettiklerimiz-19-331125h.htm,
